۲ سپتامبر ۲۰۲۶ - مطالعۀ اخیر که در «مجله غدد درونریز و متابولیسم هند» منتشر شده است، نشان میدهد که در صورت ارزیابی افراد ترنسجندر بر اساس معیارهای «جنسیت تأییدشده[1]»، تشخیصهای سندرم متابولیک با جهشی چشمگیر مواجه میشود. بهطور قابلتوجهی، شیوع این سندرم در زنان ترنسجندر از ۳۱.۴٪ به ۶۳.۸٪ و در مردان ترنسجندر از ۲۳.۴٪ به ۶۰٪ افزایش یافت.
اگرچه «ایریزین (Irisin)» یک نشانگر متابولیک شناختهشده است، اما اثرات آن در طول درمانهای تأییدکننده جنسیت به خوبی درک نشده است. برای پر کردن این شکاف علمی، دکتر «کاماث» و تیم او سطوح سرمی ایریزین را بررسی کرده و روشهای جایگزین برای پیشبینی دقیق سندرم متابولیک در افراد ترنسجندر را ارزیابی کردند.
در همین راستا، محققان یک مطالعۀ نهماهه را بر روی ۱۲۳ شرکتکننده ترنسجندر و سیسجندر (کسانی که جنسیتشان با جنس زمان تولد مطابقت دارد) در بنگلور انجام دادند تا پروفایلهای متابولیک و سطوح ایریزین سرم را اندازهگیری کنند. با حذف افراد دارای بیماریهای زمینهای، این مطالعه توانست تغییرات ایریزین و توانایی آن در پیشبینی سندرم متابولیک را در حین درمانهای تأییدکننده جنسیت با دقت ارزیابی کند.
یافتههای کلیدی بالینی مطالعه شامل موارد زیر است:
· تفاوتها در سطح سرمی ایریزین: محققان مشاهده کردند که غلظت میانۀ ایریزین در زنان ترنسجندر بهطور معناداری نسبت به زنان سیسجندر کمتر است (۱۱.۶ در مقابل ۱۹.۷ نانوگرم بر میلیلیتر)، در حالی که تفاوت آماری بین مردان ترنسجندر و سیسجندر معنادار نبود.
· همبستگیهای قلبی-عروقی: تحلیلها نشاندهنده همبستگی معکوسی بین ایریزین و فشار خون دیاستولیک در زنان ترنسجندر بود که نشاندهنده تعامل احتمالی آن با سلامت قلب و عروق است.
· پیوندهای هورمونی و لیپیدی: محققان دریافتند که در مردان ترنسجندر، ایریزینِ در گردش با کلسترول HDLو سطوح پرولاکتین همبستگی معکوس دارد.
· برتری شاخصهای تشخیصی: نویسندگان نشان دادند که ایریزین ارزش تشخیصی محدودی برای سندرم متابولیک دارد (مساحت زیر منحنی کمتر از ۰.۵)، در حالی که معیارهای جایگزین مانند «نسبت تریگلیسیرید به لیپوپروتئین با چگالی بالا» برای زنان ترنسجندر (AUC=۰.۷۴۸) و «شاخص تریگلیسیرید-گلوکز» برای مردان ترنسجندر (AUC =۰.۶۷) بسیار مؤثرتر عمل کردند.
نتایج این مطالعه نشان میدهد که اگرچه ایریزین سرم با برخی پارامترهای خاص مانند فشار خون دیاستولیک و پرولاکتین ارتباط دارد، اما توانایی پیشبینی آن برای سندرم متابولیک در گروههای ناهمسو با جنسیت (Gender-incongruent)، پایینتر از شاخصهای تخصصی چربی خون است. بهطور مشخص، استفاده از معیارهای جنسیت تأییدشده در کنار شاخصهای «تریگلیسیرید به HDL» یا «تریگلیسیرید-گلوکز»، ارزیابی بسیار قویتری از ریسک قلبی-متابولیک ارائه میدهد.
بر اساس این مطالعه، متخصصان سلامت بهتر است به جای اتکای صرف به ایریزین یا معیارهای جنسیتی زمان تولد، پروتکلهای غربالگری متابولیک شخصیسازیشدهای را اتخاذ کنند که شاخصهای خاص مبتنی بر لیپید را در مدیریت سلامت قلبی-متابولیک طولانیمدت بیماران تحت درمانهای تأییدکننده جنسیت، بگنجانند.
البته حجم نمونه محدود و ماهیت مقطعی این پژوهش، نتیجهگیری قطعی درباره اثرات فیزیولوژیک طولانیمدت درمانهای تأییدکننده جنسیت را با محدودیت مواجه میکند و ضرورت انجام مطالعات طولی گستردهتر را برای درک عمیقتر مسیرهای مولکولی حاکم بر این تغییرات متابولیک متمایز، نشان میدهد.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/affirmed-gender-reveals-hidden-metabolic-risks-suggests-study-177552